Logo Santiago aan het Wad
PELGRIMS OVERNACHTEN IN FRIESE KERKEN:
''EEN BIJZONDERE EN UNIEKE ERVARING''
DOWNLOAD ADRESSEN 2019
REFUGIO 2019 IN FRIESE KERKEN ADRES- ROUTEGEGEVENS.pdf
ZIE OOK RUBRIEK ''NIEUWS'', VOOR INFO OVER DE HUISREGELS

PROJECTEN IN 2019
In 2018 met Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa zijn alle projecten van Santiago aan het Wad uitgevoerd.
De ’Camino der Lage Landen’ vanaf de Belgische grens met 3000 deelnemers. Het Jacobsfestival in Sint-Jacobiparochie op 25 juli, de naamdag van Sint Jacob met 500 deelnemers. 150 pelgrims liepen door naar festival: ‘Nacht aan het Wad’ op Zwarte Haan. De verbouwing van de entree van het pelgrimsinformatiecentrum De Groate Kerk Sint-Jacobiparochie. De filmproductie van cineast Anton Stoelwinder: ‘’Santiago aan het Wad, pelgrimeren in Fryslân’’. De film is op YouTube (Santiago aan het Wad) meer dan 3000 keer bekeken (mei 2019).
De volgende projecten uit 2018 krijgen een vervolg in 2019:
o Claercamppad: nieuwe pelgrimsroute, van Sint-Jacobiparochie via Zwarte Haan, Dokkum naar Zoutkamp.
o ‘Refugio’s in Friese kerken’, slapen in 13 kerken www.aldefrysketsjerken.nl en www.jabikspaad.nl
o ‘Pelgrimeren voor de jeugd’, 220 scholieren, groepen 8 van 12 basisscholen maakten mini-pelgrimage.

Meer infomatie over alle in 2018 uitgevoerde projecten en de vervolgactiviteiten:
Legacy Santiago aan het Wad 1.5.pdf

FILM ''PELGRIMEREN IN FRIESLAND'' VAN CINEAST ANTON STOELWINDER
IN PREMIÈRE. DE FILM STAAT OP YOUTUBE > SANTIAGO AAN HET WAD
FILM MEER DAN 3000 KEER BEKEKEN (mei 2019)

Verslag van Camino der Lage Landen in 2018

Zaterdag 3 februari 2018 is de Camino der Lage Landen van start gegaan over drie routes, vanuit het Limburgse Eijsden, Galder in Brabant en Sluis in Zeeland op weg naar Sint-Jacobiparochie. Dat in het jaar van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa is omgedoopt tot Santiago aan het Wad. Deze ‘Camino der Lage Landen’ richtte zich niet op het Spaanse Santiago de Compostela en Kaap Finisterre aan de Atlantische Oceaan als eindbestemming, maar op Sint-Jacobiparochie en Zwarte Haan aan de Friese Waddenkust: Santiago aan het Wad en Finisterre aan het Wad. Daarmee werden deze plaatsen, al 20 jaar startpunten het pelgrimspad het Jabikspaad, ook het eindpunt van de Europese pelgrimsroutes.
Met dit project is de aandacht voor de Nederlandse pelgrimsroutes - en die in het bijzonder in Fryslan - in 2018 extra onder de aandacht van een breed publiek gebracht. De camino heeft ruime aandacht van de pers gekregen.

Wandelestafette
Voor wandelaars waren 125 wandeletappes georganiseerd. De organisatie was in handen van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob (NGSJ). Er waren ongeveer 2700 inschrijvingen; in totaal is 47.000 kilometer afgelegd.
De aankomst was 's middags bij de Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie op 25 juli. De naamdag van Sint Jacobus.
De verslagen van de etappes van de Camino staan op de website van het NGSJ.

Jacobsfestival 25 juli
Die middag was - onder perfectie weersomstandigheden in een grote tent voor de kerk een Jacobsfestival met muziek, de première van de film over pelgrimeren en de Friese landschappen, een pelgrimsmaaltijd en, heel bijzonder, een vesper, een pelgrimsdienst georganiseerd door de Protestantse Gemeente. Dominee Douwe Visser en pastoor Marco Conijn gingen voor in de dienst. Hiermee werd een lange traditie een vervolg gegeven door de vespers, die pastoor Jan Romkes van der Wal - een van de grondleggers van het Jabikspaad - jarenlang organiseerde.
Er waren tussen de 400 en 450 pelgrims.

Fietsestafette
Naast de wandelestafette was er een fietsestafette, die 18 juli 2018 van start is gegaan vanuit vier plaatsen: Eijsden, Sluis, Vessem en Aalten. De 140 fietsers zijn tegelijk met de 180 wandelaars in Sint-Jacobiparochie aangekomen.

Overnachtingsadressen

1. Het Jabikspaad heeft op haar site een lijst met overnachtingsadressen.
2. "Refugio's in Friese kerken"; 2019, overnachten in 13 kerkjes;
REFUGIO 2019 IN FRIESE KERKEN ADRES- ROUTEGEGEVENS.pdf
Meer overnachtingsadressen:
Uytland
www.bedandbreakfast.nl
www.bedenbrochje.nl
www.vriendenopdefiets.nl

Leeuwarden-Fryslân Cultural Capital of Europe in 2018: LF 2018

The Frisian village Sint-Jacobiparochie has been the starting point of the Jabikspaad for 20 years; one of the Dutch pilgrim paths to the Spanish Santiago de Compostela. In the year of LF2018 St. Jacobiparochie has also been the end of the European pilgrim paths and was called: '' Santiago on the Wad ''. '' Het Wad '' comes from the Wadden Sea and is on the UNESCO World Heritage List.
There were special activities. Pilgrims - in possession of a pilgrim pass - can stay overnight in 13 churches. This project continues in 2019. Furthermore a new path has been developed, the Claercamppad.

Besides the pilgrim path Jabikspaad there are several long distance walking paths in the province of Fryslân:
- the Sint-Odulphus path,
- Frisian Woods path LAW 1-1,
- Zuiderzee path LAW 8,
- Dutch coastal path LAW 5-3,
- The regional paths: Elfstedenpad and the Noardelijke Fryske Wâldenpad of Wandelnet.

Information:
www.santiagoaanhetwad.nl
www.jabikspaad.nl
www.odulphuspad.nl
https://wandelnet.nl/themas/walking-netherlands
Information about pilgrimage and pilgrim ways in the Netherlands and Europe:
https://www.santiago.nl/english/intro

Hedendaagse trend

Pelgrimeren of langeafstandwandelen/-fietsen is een groeiende trend in Europees cultuurtoerisme. Trektochten naar de middeleeuwse bedevaartsplaats Santiago de Compostela in Noord-Spanje (Sant Yago = Sint Jacob) nemen al jaren toe. In 2018 kwamen 327.378 pelgims in Santiago aan, waarvan 20.378 fietsers. De Europese pelgrimsroutes staan op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Het Friese Jabikspaad is een van de Noordelijke aanlooproutes naar Santiago vanuit de Lage Landen. De route loopt van De Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie en Zwarte Haan naar het Overijsselse Hasselt.

Bron van inspiratie voor pelgrims is een kroniek - de Codex Turpinus - uit 1124 over een droom van keizer Karel de Grote, waarin hij een weg van sterren langs de hemel zag. Deze droom was de aanzet tot een Europese pelgrimstraditie ‘van zee tot zee’: van de Mare Frisia/Friese Zee (nu: Noordzee) in het noorden tot de Atlantische Oceaan voor de Spaans-Galicische kust bij Santiago de Compostela.

Pelgrimeren in het spoor van eeuwen is in onze tijd een actieve vorm van bezinning en reflectie onder alle leeftijdsgroepen. Wie besluit ‘de camino’ te gaan lopen naar Santiago leeft enkele maanden sober, maakt grensoverschrijdende ontmoetingen mee, beleeft onderweg zeer afwisselende natuur en cultuur en neemt afstand van de hectiek, carrièredruk en materiële consumptie die het hedendaagse leven van velen domineert.

Werkwijze van de Stichting Santiago aan het Wad

Leeuwarden Culturele Hoofdstad was voor de Stichting Jabikspaad Fryslan - 'eigenaar' van een van de noordelijke pelgrimsroutes naar het Spaanse Santiago de Compostela - aanleiding om in 2018 pelgrimeren onder de aandacht van een breed publiek te brengen. Het heeft geleid tot de oprichting van de Stichting Santiago aan het Wad met als doel iets toe te voegen aan hetgeen de afgelopen 20 jaar door vele vrijwilligers is ontwikkeld. En een verbinding te leggen tussen de organisaties, die na 2018 actief blijven.

Wat is er allemaal

Pelgrimspaden, wandel- en fietsroutes in Fryslan
Het Jabikspaad is een van de Noordelijke pelgrimsroutes naar Santiago de Compostela,
en loopt van Sint-Jacobiparochie/Zwarte Haan naar Hasselt bij Zwolle.150 km voor wandelaars en 130 km voor fietsers. Het is een op zichzelf staande route, maar kan een eerste stap zijn op weg naar een hoger doel.
De Stichting Santiago aan het Wad heeft een nieuwe pelgrimsroute ontwikkeld: het Claercamppad, dat van Zoutkamp - via Dokkum - naar Sint-Jacobiparochie vv loopt.
De route is te vinden op de site van:
1. Museum Klooster Claercamp
2. Inspirerend Noord Oost Friesland

Het Odulphuspad is een 260 km lange wandelroute door Zuidwest-Friesland; wandelen in het voetspoor van de heilige Sint Odulphus. In het gebied tussen Stavoren en Leeuwarden zijn 15 trajecten. Tussen Easterwierrum en Easterlittens maakt het pad een verbinding met de Westroute van het Jabikspaad.
Dan is er het nieuwe Bonifatius Kloosterpad De route is binnenkort digitaal beschikbaar. Het Bonifatius Kloosterpad is een verhalenroute, die geworteld is in de klooster/middeleeuwse geschiedenis van Fryslân en die een nieuwe betekenis geeft aan het wandelknooppuntennetwerk in de Friese Wouden. Er vormt zich een digitale verhalenketen langs de route van Dokkum over Smalle Ee naar Wolvega.
Met deze vier routes, die op meerdere plaatsen op elkaar aansluiten, ontstaat er een ''Fries pelgrimsnetwerk''.
Aan alle vier routes zijn refugio's in kerken gelegen.
Wandelaars en fietser, die als pelgrim onderweg zijn, kunnen er op vertoon van hun pelgrimspas van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob overnachten.
Overnachten kan ook op vertoon van stempelkaarten van het Jabikspaad, het St. Odulphuspad en de Camino der Lage Landen. Donateurs van de Stichting Alde Fryske Tsjerken zijn ook van harte welkom.
Voor meer informatie en contactgegevens van de kerken: zie rubriek ''NIEUWS"
.

Jabobswegen in Nederland, wandel- en fietsroutes vanuit de Waddenkust
Het Gronings-Drentse Jacobspad is een pelgrimsroute van Uithuizen naar Hasselt.
Van Wad tot IJ is een pelgrimspad van Wieringen naar Haarlem/Amsterdam.
Het Friese Jabikspaad, het ''Van Wad tot IJ'' pad en het Gronings-Drentse Jacobspad zijn alle drie aanlooproutes naar het Spaanse Santiago, maar ook op zichzelf staande routes. De drie routes hebben elk een eigen routegids. Ze sluiten aan op de overige Nederlandse pelgrimswegen naar België, die allemaal worden beschreven in de in 2018 vernieuwde dubbelgids ''Jacobswegen in Nederland''. Een uitgave van het NederlandseGenootschap van Sint Jacob. Deze wegen voeren langs routes die de middeleeuwse pelgrim ook zou hebben kunnen lopen. Vrijwel alle Jacobskerken en –gasthuizen worden aangedaan.
[/b]
LAW paden van Wandelnet zijn lange afstandspaden, waaronder het bekende Pieterpad. De LAW paden die Fryslân doorkruisen, zijn:
  • Groot Frieslandpad LAW 14
  • Friese Woudenpad LAW 1-1
  • Nederlands Kustpad deel 3 LAW 5-3
  • Zuiderzeepad LAW 8
  • WaddenWandelen SP 5 (276 km wandelroutes op alle Nederlandse Waddeneilanden en het Duitse Waddeneiland Borkum.)
  • Elfstedenpad, streekpad
  • Noardelijke Fryske Wâlden pad, streekpad
LAW kent in Fryslân dagtochten, die aan de ‘’doorgaande’’ LAW routes zijn gekoppeld.

Waddenwandelen met 1200 km routes en netwerken langs de hele Nederlandse Waddenkust en op de eilanden. Waddenwandelen biedt de mogelijkheid zelf routes samen te stellen en heeft een site en een app. Hierop is alle uitgebreide informatie beschikbaar over overnachten, eten en drinken en cultuur.

Pelgrimeren in Noord-Groningen heeft 2500 km aan pelgrimsroutes ontwikkeld. Trefwoorden: rondwandelingen, kerken, spiritualiteit, landschap en cultuur

Fryslân Buitendijks; bij Zwarte Haan - het Friese Finisterre - houdt de wereld niet op voor de Waddendijk. Achter de dijk ligt de Waddenzee, die op de UNESCO werelderfgoedlijst staat. Je kunt zelfs doorlopen; in de buitendijkse kwelders met het bezoekerscentrum van 't Fryske Gea. Wie nog verder wil doorlopen gaat als wadloper op pad(Wadlopen en Kwelderen en Wadloopcentrum Fryslân) om misschien wel uit te komen bij de cisterciënzer monniken van het klooster op het Waddeneiland Schiermonnikoog.
Volg vooral de projecten van Joop Mulder van ''Sence of Place'', een aantal cultuur-landschappelijke projecten in of aan het Waddengebied.

Informatie over pelgrimeren

Het pelgrimsinformatiecentrum in de Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie is een van de drie centra in Nederland. Je kunt er terecht voor vragen over pelgrimeren.
Het is het hele jaar door elke 2e en 4e zaterdag van de maand open van 11.00 tot 15.00 uur. Vrijwilligers - ervaren Santiago-gangers - staan je te woord.


Wat is pelgrimeren, voorbereidingen, ervaringen, routes; alles is te vinden op de site van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob (NGSJ). Ook bij de Stichting Jabikspaad Fryslân is informatie te vinden.

Nijkleaster - een nieuw klooster in Jorwert verbonden aan een plaatselijke protestantse gemeente - staat voor rust, bezinning, op adem komen. Iedere woensdagmorgen is er een Kleaster-ochtend met een ‘Kleaster-kuier’.

In Dokkum is de Bonifatiuskapel; een bijzondere pelgrimsplaats in Fryslân.

De Stichting Tsjerkepaad organiseert kleasterrûntsjes 2018.docx. Dit zijn wandel- en of fietsrondjes in Pingjum, Rinsumageest en ihlow (D). Langs kerken en plaatsen waar kloosters stonden of nog staan. Trefwoorden: samen vieren, verhalen en wandelen.
Er zijn deze zomer 253 kerken in Fryslan open op zaterdagmiddagen. Er worden mooie Tsjerkepaad uitnodiging activiteiten 2018.pdf aangeboden.

Het Titus Brandsma museum in Bolsward stelt pater karmeliet Titus Brandsma centraal, zijn leven, zijn verzet (voor en tijdens de tweede wereldoorlog) tegen de nationaalsocialistische vijand, zijn martelaarschap en zijn betekenis voor geloof en wereldbeschouwing tot in onze huidige tijd. Het museum heeft een wandeling ''In het spoor van Titus naar Ugoklooster'' vanuit het museum uitgezet. De wandeling voert langs sporen waar Titus gewoond en geleefd heeft.