Logo Santiago aan het Wad

Verslag van de Camino der Lage Landen 2018

Zaterdag 3 februari 2018 is de Camino der Lage Landen van start gegaan over drie routes, vanuit het Limburgse Eijsden, Galder in Brabant en Sluis in Zeeland op weg naar Sint-Jacobiparochie. Dat in het jaar van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa is omgedoopt tot Santiago aan het Wad. Deze ‘Camino der Lage Landen’ richtte zich niet op het Spaanse Santiago de Compostela en Kaap Finisterre aan de Atlantische Oceaan als eindbestemming, maar op Sint-Jacobiparochie en Zwarte Haan aan de Friese Waddenkust: Santiago aan het Wad en Finisterre aan het Wad. Daarmee werden deze plaatsen, al 20 jaar startpunten het pelgrimspad het Jabikspaad, ook het eindpunt van de Europese pelgrimsroutes.
Met dit project is de aandacht voor de Nederlandse pelgrimsroutes - en die in het bijzonder in Fryslan - in 2018 extra onder de aandacht van een breed publiek gebracht. De camino heeft ruime aandacht van de pers gekregen.

Wandelestafette
Voor wandelaars waren 125 wandeletappes georganiseerd. De organisatie was in handen van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob (NGSJ). Er waren ongeveer 2700 inschrijvingen; in totaal is 47.000 kilometer afgelegd.
De aankomst was 's middags bij de Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie op 25 juli. De naamdag van Sint Jacobus.
De verslagen van de etappes van de Camino staan op de website van het NGSJ.

Jacobsfestival 25 juli
Die middag was - onder perfectie weersomstandigheden in een grote tent voor de kerk een Jacobsfestival met muziek, de première van de film over pelgrimeren en de Friese landschappen, een pelgrimsmaaltijd en, heel bijzonder, een vesper, een pelgrimsdienst georganiseerd door de Protestantse Gemeente. Dominee Douwe Visser en pastoor Marco Conijn gingen voor in de dienst. Hiermee werd een lange traditie een vervolg gegeven door de vespers, die pastoor Jan Romkes van der Wal - een van de grondleggers van het Jabikspaad - jarenlang organiseerde.
Er waren tussen de 400 en 450 pelgrims.

Fietsestafette
Naast de wandelestafette was er een fietsestafette, die 18 juli 2018 van start is gegaan vanuit vier plaatsen: Eijsden, Sluis, Vessem en Aalten. De 140 fietsers zijn tegelijk met de 180 wandelaars in Sint-Jacobiparochie aangekomen.

Overnachten in 13 Friese kerken

Gedeputeerde Michiel Schrier van de provincie Fryslan heeft in 2018 de eerste paal met het refugio-icoon bij de kerk in Swichum in de grond geslagen. Met deze handeling is het project ''Refugio in Friese kerken'' officieel van start gegaan. 13 kerken doen mee.
Tien kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT) bieden onderdak aan wandelaars en fietsers, die als pelgrim onderweg zijn. SAFT heeft er zelfs een Friese naam voor: ''tsjemping'', een samentrekking van tsjerke (kerk) en camping.
De kerken van SAFT zijn in Zurich, Peins, Blessum, Boksum, Jorwert, Britsum, Swichum, Foudgum, Sibrandahus en Terband. Het kerkje in Hiaure, is een aparte stichting is en doet ook mee. Bijzonder is dat de kerkenraden van de PKN Nicolaaskerk in Nijland en de PKN Piterkerk in Lippenhuizen besloten hebben mee te doen. Bijzonder; want het zijn ''levende'' gemeenten.
Pelgrims in het bezit van een pelgrimspas van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, een stempelkaart van het Jabikspaad kunnen er gebruik van maken. Donateurs van SAFT ook.
De kerken van Nijland, Jorwert, Boksum en Blessum liggen aan het Sint-Odulphuspad. Wandelaars van dit pad kunnen er overnachten op vertoon van hun routegids/stempelkaart.
De kerken hebben maximaal vier veldbedden en gasten moeten zelf een slaapzak meenemen.
Een van de ''huisregels'' is dat je 24 uur tevoren telefonisch de beschikbaarheid nagaat. Gasten zijn welkom tussen 17.00 en 10.000 uur. De kosten voor een overnachting bedragen 20,- Euro met ontbijt, 15,- Euro zonder ontbijt. Soms kun je met dorpsbewoners mee-eten. Van april tot oktober kun je terecht in de refugio's.
Overnachten in de kerken is ook in 2019 mogelijk.
Algemene informatie: flyer Refugio in kerk 3.pdf
Bijna alle kerkjes met een refugio liggen aan, of in de buurt van het Jabikspaad of aan het nieuwe Claercamppad.
Verder is er een nieuw pad; Bonifatius Kloosterpad, dat grofweg van Wolvega richting Dokkum loopt.
Aan het nieuwe Friese Elfstedenpad en het Odulphuspad liggen meerdere kerkjes. Een refugio in de kerk kan ook als uitvalsbasis dienen om de bijzondere omgeving van kerkjes, de terpen en kerkpaden in Fryslan te verkennen.
Contact- en adresgegevensvan de kerken:
REFUGIO 2019 IN FRIESE KERKEN ADRES- ROUTEGEGEVENS.pdf
Informatie over de huisregels:
refugio in kerk 2019 huisregels.pdf
Kerken, die meer informatie willen over het refugioproject of zich willen aanmelden, kunnen contact opnemen met Hans de Jong

Marten Visser overleden

Marten is dinsdag 9 april 2019 overleden op 74 jarige leeftijd. Hij was de grote organisator en aanjager van fietstochten in het noorden. Op 10 mei j.l. zijn ruim 30 fietsers van start gegaan voor de 'driedaagse fietspelgrimage'. Tot het laatst was Marten bij de organisatie van deze tocht betrokken. De ''Fietsdriedaagse van het Noorden'' -inmiddels een traditie - zal naar verwachting ook in 2020 georganiseerd worden.
Marten Visser was betrokken bij het Jabikspaad het Pelgrimsinformatiecentrum in Sint- Jacobiparochie en Santiago aan het Wad. Marten was een man uit één stuk, van weinig woorden en zonder poespas, maar een ontzettend aardige en vriendelijke man die met iedereen goed kon opschieten. Fietsen naar Santiago de Compostella was zijn ding. Hij heeft velen geïnspireerd om op de fiets naar Spanje te gaan. We zullen hem missen.

Claercamppad, nieuwe route

De nieuwe route is ontwikkeld door vrijwilligers, Stichting Santiago aan het Wad en routeontwikkelaar AbelLife. Het pad loopt van Zoutkamp - via Dokkum - naar Sint-Jacobiparochie en is gebaseerd op historische kloosterverhalen. Het pad loopt langs de Bonifatiuskapel in Dokkum en een aantal kerkjes van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, zoals de kerk op de terp Hegebeintum. Vanuit Dokkum zijn drie dagroutes ontwikkeld. Onderweg kunnen pelgrims overnachten in een drietal kerkjes aan de routes: Foudgum, Sybrandahus en Hiaure.

Informatie over de route is te vinden op de site van:
1. Museum Klooster Claercamp
2. Inspirerend Noord Oost Friesland

Film ''Pelgrimeren in Friesland''

In opdracht van de Santiago aan het Wad heeft de Friese cineast Anton Stoelwinder een film gemaakt over pelgrimeren en de grote verscheidenheid van het Friese landschap. Een jaar lang heeft Anton er aan gewerkt en hij is naar het Spaanse Santiago de Compostela en Finistere afgereisd. De beelden, die hij daar aan de Atlantische kust heeft gemaakt, gaan vloeiend over in de beelden aan de Waddenkust, vroegere ''Friese Zee''. Er was geen script, soms ter plaatse een ingeving wat het beste paste. Kortom; de weg ontstond gedurende het filmen. Een creatief proces met alleen beelden en enkele teksten, die iets toelichten, aanzetten tot bezinning, nadenken en verdieping. Voor sommigen misschien wel een eerste gedachte om zelf ook op pad te gaan. Niet alleen naar Spanje, maar ook op pad langs de vier Friese pelgrimswegen, zoals het 20 jaar oude Jabikspaad en de drie paden die in 2018 zijn ontwikkeld: het Claercamppad - ook een Santiago aan het Wad project - het St. Odulphuspad en het Bonnifatius Kloosterpad.
De film laat zich in een paar trefwoorden karakteriseren: impressie, poëtisch, beleving en bezinning, landschap. De muziek is belangrijk, maar juist ook de momenten van stilte.
De film is buitengewoon positief ontvangen met voor cineast een persoonlijk compliment van een van de aanwezigen, die vaststelde dat het maken van de film voor Anton een pelgrimstocht op zich moet zijn geweest.
De film is te zien in het pelgrimsinformatiecentrum in de Groate Kerk te Sint-Jacobiparochie. Dat is elke 2e en 4e zaterdag van de maand, gedurende het hele jaar geopend.
De film staat op YouTube (''santiago aan het wad'' of: pelgrimeren in friesland''). En is inmiddels - september 2019 - 3400 keer bekeken.

Christoffelpad, tweedaagse tocht langs Genemuiden, Hasselt, Zwartsluis en Vollenhove

Wandel onder bescherming van Christoffel door een eeuwenoud landschap. Een tweedaagse tocht - 40 km - met mystieke plekken, religieuze symbolen, oer-Hollandse dijken, middeleeuwse en moderne polders, rietvelden, landgoederen, bossen, moeras en rivieren. Veertig afwisselende kilometers door IJsseldelta, Weerribben-Wieden en het Hoge Land van Vollenhove. Met de sfeervolle plaatsen Genemuiden, Hasselt, Zwartsluis en Vollenhove als tussenstop. Bewoners van dit gebied hechten van oudsher veel waarde aan religie en zingeving. Misschien omdat de landschappen uitnodigen tot nadenken over de vraagstukken van het leven. Aangewezen startpunten van het zijn Hasselt, Zwartsluis, Vollenhove en Genemuiden. Bij de toeristisch informatiepunten is de routekaart van het Christoffelpad te koop. Daar is ook de speciale stempelkaart van het pad verkrijgbaar.
Het Christoffelpad en het Jabikspaad vallen voor een deel samen tussen Sint Jansklooster en Hasselt. Hasselt - bij Zwolle - is het eindpunt van het Jabikspaad.

Camino der Lage Landen groot succes, meer dan 3000 deelnemers

De Camino der Lage Landen is 3 februari 2018 van start gegaan. Als estafette over drie routes met in totaal 125 etappes vanuit Eijsden, Galder, en Sluis. Met Sint-Jacobiparochie als einddoel.
In totaal hebben 3000 wandelaars aan de camino deelgenomen. Vier fietsroutes met in totaal 22 etappes zijn 18 juli 2018 van start gegaan. Er 140 fietsers aan deelgenomen, waaronder zes Belgen, een Engelsman en een Duitser.
500 deelnemers zijn 25 juli - de naamdag van Jacobus - in Sint-Jacobiparochie aangekomen. Daar is de camino afgesloten met een pelgrimsfeest.
Het Fries Dagblad heeft in de weekendbijlage drie pagina’s besteed aan de Camino der Lage Landen, pelgrimeren en de projecten van Santiago aan het Wad.
Fries Dagblad 3-2 pag. 1.pdf
Fries Dagblad 3-2 pag. 2.pdf
Fries Dagblad 3-2 pag. 3.pdf

I''ll push you

Twee rolstoelers en drie lopers maakten afgelopen voorjaar een mini-pelgrimage in Fryslân. Het werd een tocht vol vriendschap, maar ook vol uitdagingen en bijgestelde verwachtingen.

Wiep koehoorn heeft er een blogspot over geschreven.
Het idee voor deze mini-pelgrimage is gebaseerd op het boek: I''ll push you''. Inmiddels in het Nederlands uitgegeven en er is gelijknamige film op Dvd verschenen. Justin en Patrick groeien samen op in Idaho, Amerika. Justin zit door een ziekte in een rolstol en wil de Camino de Santiago afleggen. De reactie van Patrick op dit idee: 'I'll push you'.
Foto: Duncan Wijting.

''Refugio Ultreia Feinsum'' van start

Zaterdag 17 maart 2018 heeft ds. Jaap Overeem de ''Refugio Ultreia Feinsum'' officieel geopend.
Wiep en Durkje Koehoorn, zelf ervaren pelgrims, wonen sinds vorig jaar in Feinsum; aan de oost route van het Jabikspaad. In hun nieuwbouwwoning is plaats voor drie pelgrims. Er kan een ontbijt aangeboden worden en eventueel een warme maaltijd. Pelgrims betalen een donativo, een vrije gift.
Al snel kwam de eerste reservering voor overnachting, ontbijt en lunchpakket binnen van drie dames uit Limburg en Duitsland, die het pelgrimspad van Zwolle tot aan Sint-Jacobiparochie liepen.
Info: ''Refugio Ultreia Feinsum''

Glazen voorportaal in de Groate Kerk

Een verbouwing maakt dat de monumentale kerkdeuren van De Groate Kerk geopend kunnen worden. Dan wordt een ''etalage'' zichtbaar en zijn attributen te zien, die met pelgrimeren te maken hebben. Daarmee is de aantrekkingskracht verhoogd van de kerk als bezoekerscentrum voor Santiago-pelgrimage in Noord-Nederland. In de kerk is boven het orgel een pelgrimsinformatiecentrum van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob gevestigd, een van de drie centra in Nederland. Het is het hele jaar elke 2e en 4e zaterdag van de maand geopend. Voor alle vragen over pelgrimeren, routes en ervaringen kun je er terecht. Ervaren pelgrims staan je te woord.